Najdôležitejším predpokladom a cieľom zákona o Inštitúte národnej pamäti (poľ. skr. IPN) je predchádzať v Poľsku a v zahraničí všetkým formám negovania či falšovania pravdy o holokauste a eliminovať pripisovanie poľskému národu alebo Poľskému štátu zodpovednosť alebo spoluzodpovednosť za nacistické zločiny spáchané nemeckou Treťou ríšou.

Najzjavnejším prípadom, kedy sa Poľskému štátu pripisuje zodpovednosť za zločiny nemeckých nacistov, je formulácia „poľské tábory smrti“. Žiaľ, napriek dlhoročným vzdelávacím aktivitám a upozorňovaniu médií na tento chybný kód pamäti sa takéto formulácie neustále objavujú.

Novelizovaný zákon má chrániť historickú pravdu a dobré meno Poľského štátu a poľského národa. Bude nasmerovaný výhrade voči osobám, ktoré verejne a napriek faktom znevažujú poľský národ alebo Poľský štát alebo iným spôsobom hrubo znižujú skutočnú zodpovednosť páchateľov. Novelizácia nie je žiadnym spôsobom namierená voči žiadnemu inému štátu ani Izraelu. Zákon neplánuje obmedzovať ani slobodu vedeckých výskumov a publikácie ich výsledkov, ani slobodu historických diskusií, umeleckú tvorbu či umeleckú expresiu – tieto druhy aktivít sú vyňaté a priamo uvedené v zákone (čl. 55a ods. 3). Podľa zákona tiež nebude trestané poukazovanie na ohavné prípady zločinov, ktoré páchali konkrétne osoby bez ohľadu na ich národnosť. Nezabráni sa tak skúmaniu a diskutovaniu o jednotlivých prípadoch zločinov, ktoré spáchali Poliaci počas druhej svetovej vojny.

Podobné regulácie, ktoré zakazujú propagovať klamstvá o holokauste, existujú v právnych poriadkoch iných štátov vrátane Nemecka, Rakúska, Francúzska či Belgicka. Predpisy zákona o IPN sú založené na smerniciach z rámcového rozhodnutia Rady Európskej únie 2008/913.

Pri hodnotení novelizácie zákona o IPN je potrebné mať na pamäti historický kontext. Počas druhej svetovej vojny po útoku Tretej ríše, keď sa Poľsko ocitlo pod nemeckou okupáciou, nikto z tých, ktorí konali v mene Poľska a poľského národa, sa nikdy nepodujal na spoluprácu s nacistami. Hoci je potrebné hovoriť a pranierovať prípady Poliakov, ktorí spolupracovali s Nemeckom, nemôžeme súhlasiť s tým, že sa Poľskému štátu pripisuje spoluzodpovednosť za holokaust. Ide o zjavné falšovanie histórie. Poľský štát v ilegalite na jednej strane poskytoval pomoc prenasledovaným Židom, čoho príkladom bol vznik Rady pomoci Židom „Żegota“ – jedinej štruktúry tohto typu v okupovanej Európe. Na druhej strane trestal smrťou vydávanie Židov Nemcom. V tomto kontexte sú príznačné slová Ševaha Weissa, bývalého veľvyslanca Izraela v Poľsku a bývalého predsedu Knesetu, ktorý povedal: „Chcel by som, aby sa mladí Židia dozvedeli pravdu – že v mnohých európskych štátoch existovali vlády kolaborujúce s Nemeckom (...), ale neexistoval poľský štát, ktorý spolupracoval s Hitlerom! Práve Poľsko bolo chvályhodnou výnimkou v Európe. Nikdy neexistovali žiadne poľské vyhladzovacie tábory, žiadne.“

V týchto strašných časoch druhej svetovej vojny sa však vyskytli prípady pogromov proti Židom v celej okupovanej Európe vrátane okupovaného Poľska. Na týchto zločinoch sa zúčastňovali aj Poliaci. Boli to šokujúce a hanebné prípady. Poľsko má morálnu povinnosť ctiť si pamiatku Židov zavraždených počas týchto pogromov. Preto zákon žiadnym spôsobom neobmedzuje možnosti vedeckých a historických výskumov týkajúcich sa aj týchto prípadov.

Počas aktuálne prebiehajúcej medzinárodnej diskusie o novelizácii zákona o IPN premiér Mateusz Morawiecki ohlásil vytvorenie poľsko-izraelského tímu s cieľom viesť dialóg o spoločnej histórii oboch národov a štátov, aby sa už nikdy nezopakovali žiadne nedorozumenia tohto typu.

---

Informacja o nowelizacji ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej (IPN)

Najważniejszym założeniem nowelizacji ustawy o IPN jest przeciwdziałanie w Polsce i za granicą wszystkim formom negowania, czy fałszowania prawdy o Holokauście oraz eliminowanie przypisywania narodowi polskiemu lub Państwu Polskiemu odpowiedzialności lub współodpowiedzialności za nazistowskie zbrodnie popełnione przez niemiecką III Rzeszę.

            Szczególnie jaskrawym przypadkiem, przypisującym Państwu Polskiemu odpowiedzialność za zbrodnie niemieckich nazistów jest sformułowanie „polskie obozy śmierci”. Niestety, mimo prowadzonych od lat działań edukacyjnych i zwracania mediom uwagi na ten błędny kod pamięci, takie sformułowania stale się pojawiają.

            Nowelizowana ustawa ma chronić prawdę historyczną i dobre imię Państwa Polskiego i narodu polskiego. Będzie ona skierowana wyłącznie przeciwko osobom, które publicznie i wbrew faktom znieważają naród polski lub Państwo Polskie lub w inny sposób rażąco pomniejszają rzeczywistą odpowiedzialność sprawców. Nie jest skierowana przeciwko jakiemukolwiek innemu państwu, w tym Izraelowi. Nie zamierza też ograniczać wolności prowadzenia badań naukowych i publikacji ich rezultatów, swobody dyskusji historycznych, działalności artystycznej czy ekspresji artystycznej – wyłączenie tych aktywności jest wprost wskazane w ustawie (art. 55a ust. 3). Według ustawy nie będzie też karane wskazywanie na haniebne przypadki zbrodni popełnianych przez konkretne osoby, bez względu na ich narodowość. Nie będzie więc zabronione badanie i dyskutowanie nad jednostkowymi przypadkami zbrodni dokonywanych przez Polaków w trakcie II wojny światowej.

            Podobne regulacje, zakazujące m.in. propagowania kłamstw na temat Holokaustu, istnieją w porządku prawnym innych państw m.in. w Niemczech, Austrii, Francji czy Belgii. Przepisy ustawy o IPN są oparte o wytyczne z decyzji ramowej Rady UE 2008/913.

            Oceniając nowelizację ustawy o IPN należy mieć na uwadze kontekst historyczny. W czasie II wojny światowej, po ataku III Rzeszy, gdy Polska znalazła się pod okupacją niemiecką - nikt nigdy działając w imieniu Polski i narodu polskiego nie podjął współpracy z nazistami. Chociaż trzeba mówić i piętnować przypadki Polaków, którzy współpracowali z Niemcami, nie możemy zgodzić się na przypisanie państwu polskiemu współodpowiedzialności za holocaust. To jawne fałszowanie historii. Podziemne Państwo Polskie z jednej strony prowadziło akcję pomocy prześladowanym Żydom, czego przykładem było powołanie Rady Pomocy Żydom „Żegota” – jedynej tego rodzaju struktury w okupowanej Europie.  Z drugiej strony karało śmiercią wydawanie Żydów Niemcom. Znamienne są tu słowa p. Szewacha Weissa, byłego ambasadora Izraela w Polsce i byłego przewodniczącego Knesetu, który powiedział: „Chciałbym, by młodym Żydom opowiedziano prawdę – że w wielu europejskich państwach były rządy kolaborujące z Niemcami (…), ale nie było polskiego państwa współpracującego z Hitlerem! To Polska była chwalebnym wyjątkiem w Europie. Nigdy nie było żadnych polskich obozów zagłady, żadnych.”

            W tych okrutnych czasach były jednak przypadki pogromów na Żydach w całej okupowanej Europie, w tym w okupowanej Polsce. W zbrodniach tych brali udział także Polacy. Były to zdarzenia wstrząsające i haniebne. Polska ma moralny obowiązek czcić pamięć o Żydach zabitych podczas tego typu wydarzeń. Dlatego ustawa w żaden sposób nie ogranicza możliwości prowadzenia badań naukowych i historycznych dotyczących również takich zdarzeń.

           W trakcie toczącej się dyskusji międzynarodowej na temat nowelizacji ustawy o IPN, premier Mateusz Morawiecki zapowiedział stworzenie polsko-izraelskiego zespołu w celu prowadzenia dialogu na temat wspólnej historii obu narodów i państw, aby żadne tego typu nieporozumienia nigdy się już nie powtórzyły.

 

 

 

FaLang translation system by Faboba