Józef Piłsudski, architekt nezávislosti roku 1918 a jeden z najväčších štátnikov dejín Poľska, sa narodil 5. decembra 1867 v Zułowe vo vilniuskom regióne. Jeho politické zásluhy a koncepcie sú dodnes v Poľsku zdrojom inšpirácie pre politikov a živých sporov medzi publicistami a historikmi.

Opätovné získanie nezávislosti Poľska v roku 1918 bolo výsledkom snahy niekoľkých pokolení Poliakov a práce mnohých politických centier. Za otca 2. Poľskej republiky je považovaný práve Józef Piłsudski, tvorca légií a prvý Náčelník štátu. 5. decembra oslavujeme 150. výročie jeho narodenia.

Piłsudski pochádzal zo zemianskej rodiny, v ktorej bol vychovávaný k tradíciám nezávislosti. K politickým aktivitám sa dostal ešte počas štúdia v Charkove, z ktorého bol vylúčený za účasť v študentských protestoch v roku 1885. O dva roky neskôr bol Piłsudski zadržaný za účasť v sprisahaní, ktorého cieľom malo byť zvrhnutie Alexandra III. Bol odsúdený na 5 rokov vyhnanstva na Sibíri.

Onedlho po návrate z vyhnanstva vstúpil Piłsudski do Poľskej socialistickej strany. Ako jedeného z vodcov strany ho opätovne zadržali ruskí predstavitelia, a dostal sa do väzenia v slávnej Varšavskej citadele.

V momente vypuknutia Veľkej vojny vytvoril Poľské légie a postavil sa na ich čelo. Spolu s nimi vstúpil na poľské územie okupované Ruskom. Keď v roku 1917 Rakúsko-Uhorsko žiadalo od príslušníkov légií, aby prisahali vernosť monarchom okupantov Poľska, Piłsudski to spolu s väčšinou legionárov odmietol. Následne bol zadržaný a uväznený v pevnosti v Magdeburgu, kde bol až do novembra 1918.

Po porážke Nemecka bol Piłsudski prepustený z väzenia a dostal sa do Varšavy. Regentská rada, vtedajšia najvyššia štátna inštitúcia na území bývalého Poľského kráľovstva okupovaného vojskami tzv. centrálnych štátov mu zverila vrchné velenie nad poľským vojskom a misiu vedenia vyslobodeného poľského štátu. Funkciu dočasného Náčelníka štátu prijal oficiálne 22. novembra 1918. Zastával ju do decembra 1922, keď bol zvolený prvý prezident Poľskej republiky Gabriel Narutowicz. V rokoch 1919 – 1921 sa Piłsudski angažoval pri obrane nezávislosti, ktorú získalo Poľsko, a ako vrchný veliteľ bol architektom víťazstiev poľských oddielov v boji o hranice nezávislej Poľskej republiky (vrátane poľsko-boľševickej vojny). Varšavská bitka z roku 1920 bola jednou z najväčších a najzlomovejších bitiek v histórii – poľské víťazstvo zastavilo pochod boľševickej revolúcie do západnej Európy.

V roku 1923 sa Józef Piłsudski prestal aktívne politicky angažovať. Nesúhlasil však so smerom vývoja politickej situácie a v máji 1926 sa postavil na čelo jemu verných oddielov. Následne vstúpil do Varšavy a po trojtýždňovom boji dosiahol zmenu predstaviteľov moci. V ďalších rokoch plnil okrem iného funkciu ministra vojenských záležitostí a premiéra. V zahraničnej politike sa Piłsudski snažil udržať dobré vzťahy so západnou Európou.

Smrť Józefa Piłsudského dňa 12. mája 1935 prekvapila celý národ a jeho pohreb sa stal obrovskou národnou manifestáciou, prostredníctvom ktorej Poliaci vzdali česť otcovi nezávislej Poľskej republiky. Telo bolo pochované v krypte na Waweli, na mieste večného odpočinku kráľov, štátnikov a najvýznačnejších Poliakov. Srdce zase – v súlade s testamentom, ktorý zanechal – bolo umiestnené v striebornej urne a prevezené do Vilniusu, kde bolo uložené do hrobu jeho matky na cintoríne na Rosse.

 

150. rocznica urodzin Marszałka Józefa Piłsudskiego

Józef Piłsudski, architekt niepodległości 1918 roku i jeden z najwybitniejszych mężów stanu w historii Polski, przyszedł na świat 5 grudnia 1867 roku w Zułowie na Wileńszczyźnie. Jego zasługi i koncepcje polityczne do dziś stanowią w Polsce źródło inspiracji dla polityków oraz żywych sporów wśród publicystów i historyków.

Odzyskanie niepodległości w 1918 roku było efektem wysiłków kilku pokoleń Polaków i pracy wielu środowisk politycznych. Za ojca II Rzeczypospolitej uchodzi Józef Piłsudski, twórca legionów i pierwszy Naczelnik Państwa. 5 grudnia obchodzimy 150-lecie jego urodzin.

Piłsudski pochodził z rodziny ziemiańskiej, w której pielęgnowano tradycje niepodległościowe. W działalność polityczną zaangażował się jeszcze w czasach studiów w Charkowie, z których został wydalony za udział w protestach studenckich w 1885 roku. Dwa lata później Piłsudski został aresztowany pod zarzutem udziału w spisku zmierzającym do obalenia cara Aleksandra II i zesłany na pięć lat na Syberię.

Wkrótce po powrocie ze zsyłki, Piłsudski wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej. Jako jeden z przywódców partii został ponownie aresztowany przez władze rosyjskie i trafił do więzienia w osławionej Cytadeli Warszawskiej.

W chwili wybuchu Wielkiej Wojny utworzył Legiony Polskie i stanął na ich czele. Wraz z nimi wkroczył na tereny zaboru rosyjskiego. Kiedy w roku 1917 władze austro-węgierskie zażądały od legionistów złożenia przysięgi na wierność monarchom zaborców Polski, odmówił wraz z większością legionistów złożenia przysięgi. Piłsudskiego aresztowano i osadzono w twierdzy w Magdeburgu, gdzie przebywał do listopada 1918 roku.

Po klęsce Niemiec zwolniony z więzienia Piłsudski przybył do Warszawy – Rada Regencyjna, ówczesna najwyższa władza państwowa na terenach d. Królestwa Polskiego okupowanego przez wojska tzw. państw centralnych powierzyła mu naczelne dowództwo nad polskimi wojskami oraz misję kierowania wyzwolonym państwem polskim. Funkcję Tymczasowego Naczelnika Państwa otrzymał oficjalnie 22 listopada 1918 roku. Sprawował ją do grudnia 1922 roku, kiedy wybrany został pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Gabriel Narutowicz. W latach 1919-1921 Piłsudski był zaangażowany w obronę odzyskanej przez Polskę niepodległości – jako wódz naczelny był architektem zwycięstw polskich oddziałów w walkach o granice Niepodległej, w tym w wojnie polsko-bolszewickiej. Bitwa Warszawska 1920 roku była jedną z największych i przełomowych bitew w historii – polskie zwycięstwo zatrzymało marsz bolszewickiej rewolucji na zachód Europy.

W roku 1923 wycofał się z czynnego życia politycznego, jednak nie zgadzając się na kierunek rozwoju sytuacji politycznej w maju 1926 roku na czele wiernych sobie oddziałów wkroczył do Warszawy i po trzydniowych walkach doprowadził do zmiany ówczesnych władz. W następnych latach sprawował m.in. funkcje ministra spraw wojskowych i premiera. W polityce zagranicznej Piłsudski dążył do utrzymania dobrych stosunków z zachodnią Europą.

Śmierć Józefa Piłsudskiego 12 maja 1935 roku zaskoczyła cały naród, a jego pogrzeb stał się ogromną manifestacją narodową, oddającą hołd ojcu Niepodległej. Ciało zostało pochowane w krypcie na Wawelu, gdzie spoczywają królowie, mężowie stanu i najwybitniejsi Polacy. Serce zaś - zgodnie z pozostawionym przez niego testamentem - umieszczono w srebrnej urnie i przewieziono do Wilna, gdzie spoczęło w grobie jego matki na cmentarzu na Rossie.

FaLang translation system by Faboba